Planetarium Śląskie Chorzów

Planetarium Śląskie w Chorzowie to najstarsze i największe planetarium w Polsce, które po czterech latach gruntownej modernizacji zakończonej w 2022 roku przekształciło się w jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie. Pod kopułą o średnicy 23 metrów można zobaczyć aż 100 milionów gwiazd – więcej niż w jakimkolwiek innym planetarium w kraju. To miejsce, gdzie nauka spotyka się z emocjami, a kosmiczne podróże odbywają się bez opuszczania Ziemi.

Obiekt powstał w 1955 roku na Górze Parkowej w ówczesnym Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku, dziś znanym jako Park Śląski. Budowę rozpoczęto w 1953 roku z okazji Roku Kopernikowskiego, a autorem projektu był architekt Zbigniew Solawa. Przez ponad sześćdziesiąt lat planetarium służyło kolejnym pokoleniom miłośników astronomii, a w latach 1955-2018 sercem obiektu był potężny projektor o wadze 2 ton i wysokości 5 metrów. Dziś ten historyczny sprzęt można oglądać jako eksponat na wystawie poświęconej astronomii.

Planetarium Śląskie – nowoczesny park nauki w sercu Chorzowa

Po modernizacji obiekt zmienił się nie do poznania. Planetarium – Śląski Park Nauki to teraz kompleksowe centrum edukacyjne prezentujące trzy dziedziny nauki: astronomię, meteorologię i sejsmologię. Nowoczesny system 10 cyfrowych rzutników Sony rozmieszczonych wokół ekranu wyświetla obrazy w rozdzielczości True 8K. Sala projekcyjna mieści 300 wygodnych, rozkładanych foteli, a na horyzoncie umieszczono zrekonstruowaną panoramę przedstawiającą Katowice, Chorzów i Siemianowice Śląskie w 1955 roku.

W obserwatorium astronomicznym w grudniu 2023 roku zainstalowano dwa nowe instrumenty – teleskop optyczny PlaneWave CDK700 ze zwierciadłem o średnicy 70 cm oraz radioteleskop Primalucelab Spider 500A z czaszą o średnicy 5 metrów. Teleskop optyczny zastąpił wysłużoną lunetę z 1955 roku i jest jednym z największych tego typu urządzeń w Polsce. Umożliwia obserwacje nawet w warunkach zanieczyszczenia świetlnego, co w aglomeracji śląskiej ma niemałe znaczenie.

Co zobaczyć i czego doświadczyć w Planetarium Śląskim

Seanse pod kopułą to absolutna podstawa wizyty. Programy pokazu obejmują zarówno spektakle dla szerokiej publiczności, jak i prezentacje dydaktyczne przygotowane specjalnie dla szkół. Szczególnie ciekawe są pokazy pokazujące możliwości obserwacji nieba z Chorzowa i okolic – „Niebo nad Śląskiem” czy „Wędrówki po nocnym niebie” łączą prezentacje na żywo z komentarzem astronoma i efektami specjalnymi.

Dla najmłodszych przygotowano specjalne seanse edukacyjne: „Z wizytą u Pana Twardowskiego”, „Podróż Małego Księcia” czy „Kometa nad Szwajcarską Doliną”. To połączenie nauki, humoru i bajkowej narracji, które potrafi zainteresować dzieci astronomią w przystępny sposób.

Wystawa stała „Struktura Wszechświata” rozmieszczona na pierścieniu okalającym salę projekcyjną uzmysławia, jak niewielką cząstką kosmosu jest nasza planeta. Ekspozycja pokazuje odległości między ciałami niebieskimi i pomiary astronomiczne w sposób, który naprawdę daje do myślenia.

Interaktywne atrakcje – od trzęsień ziemi po lot w kosmos

Ekspozycja geofizyki to interaktywna wystawa naukowa prowadzona z przewodnikiem, na której można doświadczyć zjawisk związanych z otaczającym nas światem. Symulator trzęsień ziemi pozwala poczuć na własnej skórze, jak zachowuje się grunt podczas wstrząsów sejsmicznych różnej siły. Można też stanąć tuż przy prawdziwej błyskawicy i poznać jej właściwości.

Wystawa meteorologiczna obejmuje symulatory różnych stref klimatycznych oraz zaimprowizowane studio pogodowe, gdzie każdy może wcielić się w rolę prezentera prognozy pogody. To świetna zabawa, szczególnie dla dzieci.

Pięć ultranowoczesnych symulatorów lotu to prawdziwa gratka dla miłośników mocnych wrażeń. Jednoosobowe kapsuły mają możliwość obrotu we wszystkich kierunkach, fotele wyposażone są w siłowniki, a uczestnicy korzystają z gogli VR. Wirtualny lot na Międzynarodową Stację Kosmiczną na wysokość 406 kilometrów daje niezwykle realistyczne odczucia – pasażerowie doświadczają drgań, przeciążeń, a nawet chwilowego stanu nieważkości. Z lotu ptaka można też zobaczyć Park Śląski i otoczenie planetarium.

Poczta Polska dwukrotnie uhonorowała Planetarium Śląskie emisją znaczków pocztowych – w 1966 roku w serii Turystyka oraz w 2007 roku w serii Miasta polskie. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego od 2013 roku.

Obserwatorium astronomiczne i obserwacje nieba

W godzinach otwarcia planetarium, od późnej jesieni do wczesnej wiosny, przy sprzyjającej pogodzie prowadzone są obserwacje nieba dla zwiedzających. Można oglądać powierzchnię Księżyca, planety Układu Słonecznego, a także prowadzić dzienne obserwacje Słońca i plam słonecznych. Teleskop umożliwia powiększenie oglądanego obiektu nawet 750 razy.

W obserwatorium uczniowie mogą poznać budowę i zasady działania teleskopów oraz sposoby wykonywania obserwacji astronomicznych. Istnieje też możliwość spotkania się z zawodowym astronomem i dowiedzenia się więcej nie tylko o gwiazdach, ale i o aktualnych wydarzeniach astronomicznych oraz tym, co w danym miesiącu widać na niebie.

Na terenie obiektu działa również stacja klimatologiczna i sejsmologiczna – obie sprawne i pełniące regularną służbę obserwacyjną. Chlubą planetarium jest także kilkumetrowy zegar słoneczny.

Dla kogo jest Planetarium Śląskie

To miejsce dla wszystkich – od najmłodszych po seniorów. Rodziny z dziećmi znajdą tu mnóstwo interaktywnych atrakcji i seansów dostosowanych do wieku najmłodszych. Miłośnicy astronomii i nauki docenią nowoczesny sprzęt i możliwość obserwacji przez profesjonalne teleskopy. Szkoły chętnie korzystają z bogatej oferty dydaktycznej – odbywają się tu lekcje astronomii i geografii, prelekcje i konferencje.

Przy planetarium działa Akademia Młodego Astronoma, a sam obiekt jest głównym organizatorem Olimpiady Astronomicznej. Od czasu do czasu pojawiają się konkursy i wyzwania dla uczniów, więc warto przed wizytą zajrzeć na oficjalną stronę i sprawdzić aktualny program.

Zwiedzanie wymaga różnej ilości czasu w zależności od wybranej opcji. Sam seans w planetarium trwa około godziny. Jeśli dołożyć do tego zwiedzanie wystaw geofizyki i astronomii z przewodnikiem oraz wizytę w obserwatorium, można spokojnie spędzić tu cały dzień.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Planetarium Śląskie znajduje się pod adresem: aleja Planetarium 4, 41-500 Chorzów. Wjazd od ulicy Bytkowskiej. Obiekt położony jest w Parku Śląskim, na Górze Parkowej, co ułatwia połączenie wizyty w planetarium ze spacerem po jednym z największych parków miejskich w Europie.

Planetarium oferuje dwa rodzaje pokazów: dydaktyczne adresowane głównie do szkół oraz popularne dla szerokiej publiczności. Grupowe uczestnictwo w większości seansów szkolnych wymaga wcześniejszej rezerwacji miejsc pod numerem telefonu +48 32 250 65 84, w godzinach od 7:30 do 14:30.

W przypadku seansów popularnych dla osób indywidualnych cena za bilet normalny wynosi około 12 złotych. Dostępny jest specjalny bilet rodzinny oraz bilety dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny. Ceny za zwiedzanie obserwatorium i stacji klimatologicznej są na poziomie kilku złotych od osoby. Szczegółowy cennik i aktualny repertuar seansów warto sprawdzić na stronie internetowej planetarium przed wizytą.

Na terenie obiektu znajduje się sklepik, w którym można nabyć obrotowe mapy nieba i literaturę astronomiczną, oraz kawiarnia. Dla większych grup zwiedzających istnieje możliwość zamówienia dodatkowego cateringu.

System projekcyjny w sali planetarium może wyświetlić na największym w Polsce sferycznym ekranie około 100 milionów gwiazd i zabrać widzów w najdalsze zakątki Wszechświata – to więcej niż można zobaczyć w jakimkolwiek innym planetarium w kraju.

Planetarium Śląskie to jednostka oświatowa Województwa Śląskiego, która prowadzi działalność mającą na celu propagowanie nauki oraz inspirowanie dzieci i dorosłych do rozwijania pasji naukowych i poszerzania wiedzy. Po modernizacji zakończonej w 2022 roku obiekt łączy tradycję z innowacyjnością, oferując doświadczenia niemożliwe do zdobycia w innych miejscach w regionie.